Bilim-Felsefe

Felsefe ve bilim birbirini besleyen iki alandır. Felsefe sorularını sorar ve bilim bu sorulara yanıt arar. Bilim, felsefenin sorularına yanıt ürettikçe felsefe yeni ufuklar açarak bu diyaloğu sonsuz bir döngüye dönüştürür.

Bu döngü sayesinde bir zamanlar  anlama sınırımızın çok ötesindeki birçok soyut kavramı bugün bilim, elle tutulur hale getirdi. Zaman, bilinç ve evrenin başlangıcı gibi şu ana kadar çözemediğimiz sorunlar bugün bilimsel araştırmalara konu oluyor.

Ancak insan zihni hiçbir zaman engel kabul etmez. Bu anlamda zihnimiz soru sormaya devam eder ve bilinmeyeni bilme arzusu hiçbir zaman bitmez.

Her iki alan arasındaki boşluk sayesinde insan bilgi üretir ve köklü paradigma değişiklilikleriyle zihinsel devrimler gerçekleşir. Her ikisi arasındaki boşluk, gelişmenin hiç durmaması adına hep olmalıdır.

Varlık nedir?

Biz neden varız?

Beni hareket ettiren güç nedir?

Bu sorular sadece kendimizi değil, evreni anlama çabamızın da temelini oluşturur.

Bu kadar basit soruları kendimize sorarak bugün evrenin diğer ucunu hayal ederiz. Önce kendimizi tanırız ve bilinmezin nasıl olabileceğini hissetmeye çalışırız.

Bu dünyayı algılamam ve keşfetmem için bana verilen beden, duyularımın ötesindeki gerçekliği anlamam için bir araçtır. Bu durum beni benzersiz yapar çünkü deneyimlerim bilincimi şekillendirir. Sonuçta benim yaşadığım deneyimi bir başkasının yaşaması imkansızdır.

İki alan arasındaki gerilim bu yüzden verimlidir. Bugün biyoloji, fizik, kozmoloji, sosyoloji ve tarih gibi birçok bilim dalı bu diyalogun sonucudur. Bunların alt dalları ile beraber birçok disiplin, her iki alan arasındaki bu iletişim sayesinde ortaya çıkar.

Bir Düşünce Deneyi: Dünya Bir Bilgisayar mı?

yazar
Dünya kuantum bilgisayar mı?

Kendime sorduğum çok basit soruların beni başka biri yaptığını artık daha net görebiliyorum. Tüm insanlığın küçük bir örneği olarak ben de türümüzün kaderini belirleyen soruların benzerlerini kendime sorarak hayallerimin insanlıkla paralel gittiğini anlayabiliyorum. İnsanlık tarihinde eşik atladığımız dönemler, hep kritik soruları sorduğumuz zamanlara denk gelmiş. Zihnimizde yarattığımız aydınlanmayı yaşadığımız dünyaya yansıttıkça eksik kalan şeyin de … Devamını oku

Rüyalarımız Bize Bir Şeyler Anlatmak İstiyor

yazar
Rüya gören kadın

Rüyaları, içimizde farkında olmadığımız bir yerden bize ulaşan bir haberci gibi düşünmüşümdür hep. Antik çağda Tanrılar arasında mesajları ileten Hermes’in günümüzdeki haline benzetirim. Belki de rüyalar, köklerimizden kopmamamız için doğanın içimize koyduğu bir iletişim yöntemidir. Her zaman merak ettiğimiz hayatın anlamını bize şifrelerle anlatıyor olabilir. Belki de yaşadığımız hayat, kimin olduğunu bilmediğimiz bir başkasının rüyasıdır. … Devamını oku

Bir Düşünce Deneyi: Herkes Telepati Kursaydı Dünya Nasıl Olurdu?

yazar
Herkesin telepatik gücünün olduğu bir dünya

“Doğanın kanunlarıyla tutarlıysa, hiçbir şey gerçek olamayacak kadar mükemmel değildir.” -Michael Faraday Telepati, zihinsel bir faaliyettir. Bir bireyin zihnindeki düşünce, duygu veya imajın, başka bir bireyin zihnine doğrudan, fiziksel bir ortam gerektirmeden aktarılmasıdır. Bu sürecin nasıl gerçekleştiği hala büyük bir gizem ancak doğa cansızlıktan yaşam üretebiliyorsa düşüncelerle iletişim kurmanın da doğada karşılığı olmalı. Bunu daha … Devamını oku

Dark Web: İnternetin Karanlık Bilinçaltı

yazar
Dark web ve bilinçaltı

World Wide Web’in Google, Facebook ve gezindiğimiz internet sitelerinden ibaret olduğunu mu düşünüyorsunuz? Arama çubuğuna yazdığınız her sorgunun cevabı var mı sizce? Eğer böyle düşünüyorsanız yanılıyorsunuz. Web’in çok şeffaf olmadığını, aksine çok karanlık bir tarafının olduğunu bilmelisiniz. Biz, tüm internetin sadece yüzeyinde görünen Yüzeysel Web’i biliyoruz. Oysa ana gövde olan Deep Web ve girilmesi çok … Devamını oku

Kozmik Yalnızlık: Fermi Paradoksu ve Dünya Dışı Yaşam Arayışı

yazar
Fermi paradksu, kozmik yalnızlık

Devasa bir evrenin, çok küçük bir bölgesinde yaşıyoruz. İçinde bulunduğumuz Samanyolu, evrendeki yüz milyarlarca galaksiden sadece bir tanesi. Sadece Samanyolu’nda yaklaşık 400 milyar gezegenin olduğu tahmin ediliyor. Bunların arasında 50 milyara yakın güneş benzeri yıldız bulunuyor ve bunun 10 milyar kadarının etrafında ortalama 5 gezegen var. Bu büyüklüğü evrene yansıttığımızda, trilyonlarca yıldız ve gezegenden oluşan … Devamını oku

Yaşam, En Değerli Şey

yazar
Yaşam, mucize ve karmaşıklık

Çok karmaşık bir düzenin hatasız işlemesi bizi büyüler. Bir arının yaptığı altıgen peteklerin aynı boyutlarda olması, kolektif bir zekanın ürünüdür. O mimariyi bir hesap yapmadan tasarlayabilen içgüdü, en az balmumu ile en geniş alanı kapsayan sosyal yapıyı kurar. Bunu karıncalar için de söyleyebiliriz. Yerin iki metre altına kadar inen milyonlarca karınca, binlerce tünelle birbirine bağlı … Devamını oku

Veri, Ayaklarımızı Yerden Kesiyor, Bulutlara Yükseliyoruz

yazar
Bulutlara yükselen insan-veri

İnsandan önce de dünyada hayat vardı ama hiçbir canlı dünyayı daha akıllı yapacak yeteneği geliştiremedi. Dünya verili bir düzen. Ancak insan hariç hiçbir canlı, hayatta kalmak için ihtiyaç duyduğu veriden fazlasını kullanamaz. Yalnızca insan beyni, veriyi anlamlandıran ve örüntü kurabilen bir bilgisayımsal yapıya sahiptir. İnsan beyni, sayıları hikayeleştirerek tüm kilitlerini kırarken tarihinde yarattığından daha fazla … Devamını oku

Beyin: Evrimin Kara Kutusu

yazar
Beyin ve evrim

Beyin hakkında düşünmenin en iyi yolu nedir? Onu tanımlayarak bir fikir sahibi olabiliriz. Örneğin, her şeyin birbirine bağlı olduğu ve tüm vücut fonksiyonlarımızı düzenleyen karmaşık bir yapıdır diyebiliriz. Biraz detaylandırmak istersek, 1,4 kg ağırlığında, göz gözü görmez bir karanlığın içinde, voltaj tepeciklerinin oluşturduğu mavi bir karmaşa olarak da tanımlayabiliriz. Hatta davranışları açıklamaya gelince iş daha … Devamını oku

Yapay Zekayı Açıklamanın Basit Bir Yolu Var mı?

yazar
yapay zeka, devreler

Yapay zekayı tanımlamak, yaşamı tanımlamak kadar zor bir olay. Soru basit fakat cevabı karmaşık ve ucu açık. Hayatı ne kadar tanımlamak istesek de bir bakteriyle başlayan yaşam hakkında bildiklerimiz, yapay zekada olduğu gibi en sonunda bir karanlığa çıkar. Her başlangıcın içinde biraz karanlık vardır. 1950’de Alan Turing, bir makinenin düşünebileceğini söylediğinde bu fikir onda bir … Devamını oku

Buzullaşmanın Gecikmesi, Hayatın Akışını Riske Atıyor

yazar
Buzul, buz, buzul çağı

Buz, hayatı saklayan, onu esirgeyen ve yaşamın yeniden doğması için onu geleceğe taşıyan bir yapıdır. Bir embriyonu dondurup genetiğimizi nasıl saklarsak, doğa da kendi DNA’sını buz tabakalarının içinde korur. Hayat, her yeni buzul çağı döneminde buzun içine sıkışır. Yer kürede gezen buzullar ve karaların hareketleri, yaşamı başka yerlere taşır. Böylece milyonlarca yıldır tropikal kuşakta yaşayan … Devamını oku

Yapay zeka: İnsanın Tanrı’yla Mücadelesinde Şimdilik Son Nokta

yazar
Tanrı ve insanın bilek güreşi

4,5 milyar yaşındaki dünyada, egemenliği 165 milyon yıl süren türler oldu. Ancak bir asteroidin dünyaya çarpması, bizim türümüzün de dahil olduğu memelilerin dönemini başlattı. Bu kadar yaşlı dünyamızda, bizim 300 bin yılda geldiğimiz nokta tek kelimeyle olağanüstü. Böyle bir hızlı girişe Tanrı’nın da şaşırıyor olması lazım. 300 bin yılda ürettiğimiz bilgiyle artık bir makineyi konuşturabiliyoruz. … Devamını oku

Hayatın anlamı zamanda gizli.

yazar
Zaman ve hayat

Zaman, sonsuz sayıda ardışık anın birleşmesinden meydana gelir. Geçmişten gelip şimdiyi atlayarak geleceğe uzanır. Tanımı, Tanrı gibi insanın sezgilerine bırakılan bir şeydir. Biz, şimdiyi yaşadığımızı düşünürüz ama an itibariyle geçmişi yaşarız. Bu anlamda şimdiyi yaşamak, bir gölgeyi kovalamak gibidir. Zamandan daha eski bir şey bilmiyoruz. Hatırlamadığımız bir zamanın içinden gelerek ölümlü bir hayata doğarız. Zaman, … Devamını oku

Kuantum dünya: Gerçeğin merkezine yolculuk.

yazar
Kuantum dünya, kuantum mekaniği, yanılsama

Teknoloji geliştikçe kuantum dünyaya olan yolculuğumuz hızlanarak devam ediyor. Gözümüzle gördüğümüz maddi dünyanın altında nasıl bir gerçeklik olduğunu daha iyi anlayabiliyoruz. Gittikçe minyatürleşen bir dünyada Moore Yasası geçerliliğini kaybediyor çünkü doğanın matematiğini kullanmaya başlıyoruz. Bu anlamda kozmik anlayışımızın giderek arttığı kuantum çağa giriyoruz. Yaşadığımız dünya bize gerçek görünür ama bunun bir de görünmeyen tarafı vardır. … Devamını oku

Yapay bilinç: Bir makine kendisinin farkında olabilir mi?

yazar
Yapay bilinç yaratılabilir

Bilinçli olmak zor bir iştir ve öyle olmak için çok çaba harcamamız gerekir. Uyurken bilincimiz yerinde olmaz ama uyandıktan sonra da günün çok az kısmını bilinçli geçiririz. Bir şeye uzun süre dikkatimizi veremeyiz çünkü aklımızdan sürekli başka düşünceler geçer. Bu sebeple tam bilinçli olduğumuz söylenemez ama bir robotun bir şeye günlerce odaklanma yeteneği vardır. Yapay … Devamını oku