Mastodon

Tarih

Bugünü anlamak ve yorumlamak için tarihe bakarız. Kişi olarak bir adım atmadan önce tahmini sonuçları analiz etmek için hafızamıza sorular sorarız. Dolayısıyla herkesin bir tarih bilinci vardır.

Tarih, doğa bilimleri gibi deney ve gözleme dayanmaz. O günkü şartlar çerçevesinde olup bitmiştir. Bu şartlar coğrafi, psikolojik, sosyolojik şartlardır ve tamamen nesnel değerlendirilir. Bu anlamda bir bilim olarak değil birçok bilimin geçmişini anlattığı bir disiplindir.

Tarih insanı anlatır ve insanın o an ki durumu tarihi yazar. O günkü şartlar başka bir durumda olabilir.  Bir komutanın, siyasetçinin ya da bilim insanının psikolojik durumu tarihin yönünü belirler. Psikolojik şartlar uygun olsa bile zamanın ruhu istenen olgunlukta olmayabilir. Her şey uygun olsa şans faktörü işin seyrini değiştirebilir. Neticede birçok birbirinden bağımsız faktör bir araya gelerek seçeneklerden birini gerçekleştirir ve o an zamanda donar. O anın üzerinde şekillenen olayların sonucunda bugünlere geliriz. Bu sebeple tarih bize geçmiş olaylardan bir gelecek çıkarmamızı sağlar.

Tarih tekerrürden ibaret değildir ama yaşanan olaylar benzer olabilir. Bu anlamda yaşadıklarımızdan bir toplumsal hafıza çıkartır ve benzer olayları yaşadığımızda dönüp geçmişe bakarız. Bugün en güncel sorunumuzun tarihi analizini yapıp gelecek hakkında bir yol çizebiliriz. Mesela bugün neden yapay zekanın olduğunu  anlamak için bilginin son çeyrek yüzyılda nasıl büyüdüğünü anlamamız gerekir. Bilginin neden bu kadar büyüdüğünü anlamak için teknik devrimin hayatımızı nasıl hızlandırdığını sanayi devrimine kadar inerek inceleyebiliriz. Teknoloji bizi dünya vatandaşlığına götürürken tarihte bizde ortak bir bilinç yaratır.