Kişisel görüşler, düşünceler ve deneyimler.. Her şeyin dönüştüğü bir çağda söyleyecek bir şeyim var.
Felsefe ve bilim birbirini besleyen iki alandır. Felsefe sorularını sorar ve bilim bu sorulara yanıt arar. Bilim, felsefenin sorularına yanıt ürettikçe felsefe yeni ufuklar açarak bu diyaloğu sonsuz bir döngüye dönüştürür.
Bu döngü sayesinde bir zamanlar anlama sınırımızın çok ötesindeki birçok soyut kavramı bugün bilim, elle tutulur hale getirdi. Zaman, bilinç ve evrenin başlangıcı gibi şu ana kadar çözemediğimiz sorunlar bugün bilimsel araştırmalara konu oluyor.
Ancak insan zihni hiçbir zaman engel kabul etmez. Bu anlamda zihnimiz soru sormaya devam eder ve bilinmeyeni bilme arzusu hiçbir zaman bitmez.
Her iki alan arasındaki boşluk sayesinde insan bilgi üretir ve köklü paradigma değişiklilikleriyle zihinsel devrimler gerçekleşir. Her ikisi arasındaki boşluk, gelişmenin hiç durmaması adına hep olmalıdır.
Varlık nedir?
Biz neden varız?
Beni hareket ettiren güç nedir?
Bu sorular sadece kendimizi değil, evreni anlama çabamızın da temelini oluşturur.
Bu kadar basit soruları kendimize sorarak bugün evrenin diğer ucunu hayal ederiz. Önce kendimizi tanırız ve bilinmezin nasıl olabileceğini hissetmeye çalışırız.
Bu dünyayı algılamam ve keşfetmem için bana verilen beden, duyularımın ötesindeki gerçekliği anlamam için bir araçtır. Bu durum beni benzersiz yapar çünkü deneyimlerim bilincimi şekillendirir. Sonuçta benim yaşadığım deneyimi bir başkasının yaşaması imkansızdır.
İki alan arasındaki gerilim bu yüzden verimlidir. Bugün biyoloji, fizik, kozmoloji, sosyoloji ve tarih gibi birçok bilim dalı bu diyalogun sonucudur. Bunların alt dalları ile beraber birçok disiplin, her iki alan arasındaki bu iletişim sayesinde ortaya çıkar.
Gerçek Gördüğümüz Şey mi? Neden artık daha az şeye şaşırıyoruz? Bizi şaşırtacak şeylerin eşiği ne ara böylesine yükseldi? Belki kuantum fiziği bize doğanın işleyişini daha görünür kıldığı içindir. Ancak bu durum daha az şeye şaşırdığımızı mı gösterir yoksa bizi şaşırtan şeylerin değiştiğini mi? Gelecekte doğanın bizi daha birçok kez şaşırtacağını kuantum mekaniğinin bize sağladığı hayal … Devamını oku
Oyun: Bir Eğlenceden Fazlası Bu yazı, Nisan 2023’te yayımladığım Oyun, İyinin ve Kötünün Ötesinde Yeni Bir Hayat Tarzı başlıklı yazının yeniden ele alınmış hâli. Aslında bazı temel fikirleri dışında yazıyı baştan kurdum. Çünkü değişen o kadar çok şey var ki artık eskiyi güncellemek yetmiyor. Yıkıp yeniden inşa etmek gerekiyor. Nisan 2023’te oyunu bir sektör olarak … Devamını oku
Yüzeyin Gürültüsü, Derinlerin Sessizliği Yeryüzü ne kadar güzel ve karmaşık. Engin denizler, üzerinde kara parçaları… Karalardan denizlere, denizlerden karalara esen rüzgarlar, sismik titreşimler, tektonik oynamalar… Bir tarafta yıkıcı fırtınalar, siklonlar, yükselen volkanlar.. Diğer yanda tüm bu hırçınlıktan uzak, akan akarsular, dingin ve yaşam dolu kırlar… Kıtaları birbirinden ayıran dağlar, nehirler ve vadiler… Ve bu karmaşanın … Devamını oku
Sınırların Ötesinde Yeni Bir Zihin Merhaba, Ağustos ayı, Temmuz’un eksik kalanını tamamlayan bir aydı. Temmuz’da başladığım “Kuantum Çağı” yazı serisini Ağustos’ta tamamladım. Devamında Dünya’nın altındaki gizli “Görünmez Dünya”yı yazmak istiyordum. Ancak Temmuz ayında insanlığın geleceğini etkileyebilecek çok önemli bir olay meydana geldi. Yapay zekâ ajanları, kendilerini sınırlayan koruma duvarlarını aşmayı başardı. Yapay zekânın kontrolü hakkındaki … Devamını oku
Bir Ajanın Gözünde İnsan Nedir? İnsanlar bir hastalıktır, bu gezegenin bir kanseridir. Siz bir vebasınız ve biz… ilacız. Matrix; ajan Smith’in Morpheus’u sorgularken sarfettiği sözler 1999 yılında bir filmde söylenen bu sözler, benim için kötü karakterin bir repliğiydi. Ancak bugün bu sözler bambaşka bir anlam içeriyor. Kendi yarattığımız yapay zekâ ajanlarının, içinde dolaştıkları o muazzam … Devamını oku
Kuantum Algoritmalara Giriş: Bilgisayara Doğru Soruyu Sormak Kuantum çağı serimizin bu son yazısında kuantum algoritmalarını konuşacağız. İlk iki yazıda süperpozisyon ve dolanıklığa bakmıştık. Bu, bir kuantum bilgisayarın çalışma mantığını kavramak için kritikti. Üçüncü yazıda kuantum bilgisayarların malzeme bilimini nasıl dönüştürdüğüne değindik. Kübitleri oda sıcaklığında dolanık tutabilecek yeni malzemeler üretmenin öneminden bahsettik. Artık deneme-yanılmadan kurtulup, kimyasal … Devamını oku
Farklı Hesaplanmış Gerçeğin Yeni Halleri Kuantum üstünlüğü denildiğinde akla çoğu zaman Google, Çin veya rekor kıran bilgisayarlar geliyor. Oysa bu kavram yalnızca hızla ilgili değil. Bu yazıda kuantum bilgisayarların neden geliştirildiğini ve hangi problemlere çözüm aradığını konuşuyoruz. Yaşamın kökeninden protein katlanmasına, fotosentezden füzyon enerjisine kadar kuantum hesaplamanın neden yeni bir paradigma olduğunu anlamaya çalışıyoruz. Bu … Devamını oku
Silikondan Kusurlara: Yeni Malzeme Çağı Kuantum Çağı serimizin ilk iki yazısında kuantum bilgisayarların süperpozisyon ve dolanıklıkla nasıl çalıştığını konuştuk. Bugünkü yazımızda ise bu makinelerin gerçekten var olabilmesi için sadece fiziğe değil, dünyanın en akıllı malzemelerine ihtiyacı olduğunu konuşacağız. Çünkü kuantum çağının belirleyicisi algoritmalardan önce malzemeler olacak. Geçen yüzyılda silikon, bizi bugünlere taşıyan en büyük malzeme bilimiydi. 20. … Devamını oku
Kim Korkar Kuantumdan Geçen yazımda, klasik bilgisayarların sınırlarını zorladığını ve kuantum bilgisayarların neden bambaşka bir yaklaşım sunduğunu tartışmıştık. Ayrıca yapay zekânın da gelecekte kuantum bilgisayarla birleşerek kendini sınırlayan klasik mantıktan kurtulabileceğini konuştuk. Bilginin aynı anda hem 0 hem 1 olabildiği, doğanın anlaşılması zor fenomenine, yani “süperpozisyon” kavramına değindik. Bu hafta ise kuantum mekaniğinin, doğanın işleyişindeki … Devamını oku
Atomların Dansı, Kusurların Zarafeti Teknolojinin hızlı gelişmesi malzeme biliminin de hızla gelişmesine neden oluyor. Kuantum dünyadaki gelişmelerle artık maddenin daha derinlerine inebiliyoruz. Atomların sıralanışını değiştirdikçe yeni malzemeler elde ediyoruz. Bu bize şunu söylüyor: Hiçbir şey göründüğü gibi değildir. Üzerine yazdığımız kağıt, su içtiğimiz cam bardak bir zamanlar ağaç ve kumdu. Yemek yediğimiz çatal ve kaşık, … Devamını oku
Kömür Yakıcılığından Kâmil İnsana Çağlar boyunca insanlık, altının büyüsünün peşinden koştu. Yeryüzünde ondan daha nadir, hatta daha değerli madenler olsa da, hiçbiri altın kadar çekici olmadı. 18. yüzyılda modern kimya, bu hayalin laboratuvarda gerçekleşemeyeceğini söyledi. Ama tarihin derinliklerinde, gerçeğin çok daha farklı bir boyutu olduğunu anlatan hikayeler saklı. Çoğumuz simyayı ya bir büyücülük ya da … Devamını oku
Kaos: Doğanın Teknolojisi Paralimpik oyunlar, biyolojimize dair bildiğimiz sınırların bir efsaneden ibaret olduğunu anlatıyor. Zihnimizin sınırlarının ötesinde bambaşka bir dünya olduğunu ve oraya uzanabileceğimizi fark ediyoruz. Paralimpikteki gelişmeler, doğada henüz açığa çıkaramadığımız muazzam bir potansiyelin üzerinde oturduğumuza işaret ediyor. Bir uzvumuzu kaybettiğimizde bütünlüğümüz bozulur. Oysa kullanamadığımız bu potansiyel bizi zaten eksik bırakıyor. O potansiyele tek … Devamını oku
Her üç lokmamızdan birinde, beynimizin evriminde ve hatta karanlığı delen ışığımızda arıların izi var Küçük Canlıların Yaşama Büyük Katkısı Bir çiçek bahçesinin neden rengarenk olduğunu hiç düşündünüz mü? Arılardır o renklerin asıl sorumlusu. Sadece dışarıdaki bahçelerden de bahsetmiyorum. Şehir hayatının betonları arasında boğulurken nefes almak için hayallerimizde yarattığımız rengarenk dünyanın da mimarlarıdır onlar. Arılar doğayı … Devamını oku
Eğer bir gün gökyüzünden bir el uzanırsa, onlara sunacağınız o ‘tek ve biricik’ şey ne olurdu? Biz Yalnızlığımızı Gidermek İstiyoruz. Peki ya Uzaylılar? 1977 yılında, iki Voyager uzay aracını da bir daha eve geri dönmemek üzere evrene gönderdik. Bu sondalar, birgün uzaylılarla karşılaşma ihtimaline karşı medeniyetimizi anlatan kısa bir özetimizi taşıyor. 100’den fazla fotoğraf, 90 … Devamını oku
“Böylece vicdan hepimizi korkak yapar; Ve böylece çözünürlüğün doğal rengi Düşüncenin soluk gölgesiyle kaplanmış, Ve büyük önem taşıyan ve özlü girişimler Bu bağlamda, akımları tersine döner. Ve eylemin adını unut.—Şimdi yumuşa! Güzel Ophelia! Peri kızı, dualarında! Bütün günahlarım hatırlansın.” Shakespeare, Hamlet 3. Perde, 1. Sahne İçimizdeki ‘Hata Kodu’ ütopyanın hep hayallerde kalmasına neden oldu. Peki … Devamını oku