Kuantum Çağı: Silikonun Tıkanışı, Yeni Bir Dünyanın Eşiği

yazar
Oda büyüklüğündeki bilgisayarlardan silikon çağa ulaştık. Ancak yapay zekâ ile klasik bilgisayar sistemi tıkanma aşamasına geldi. Artık bitler istediğimiz cevapları vermiyor, kübitler sayesinde doğayla kendi dilinde konuşmaya başlıyoruz. Kuantum çağının eşiğindeyiz.

Dünya Minyatürleştikçe Doğanın Haşmeti Artıyor Doğa hakkında her gün yeni bir şeyler öğreniyor, her öğrendiğimizle onu yeniden şekillendiriyoruz. Kuantum dünyanın derinliklerinde varsaydığımız doğadan çok başka bir mekanizma çalışıyor. Bugünkü hesaplama gücü, doğanın bu yeni yüzünü modellemeye yetmiyor. Ama hesaplama gücünden önce belki de asıl ihtiyacımız olan şey, yeni bir sağduyu. İşte bu yüzden, kuantum bilgisayarları … Devamını oku

Kayıp Zamanın İzinde | Zihnin İçsel Evreni

yazar
Kayıp zamanın izinde, madlenin çaya batırılmasıyla kaıp zamanlar da ortaya çıkıyor.

Zamanı En Basit Nasıl Anlatabilirsiniz? Çoğu insan Marcel Proust’un Kayıp Zamanın İzinde‘sini çok karışık bulur. Ancak son derece karmaşık insan doğası daha ne kadar basit anlatılabilir ki? Üstelik insan doğasının saf zamandan meydana geldiğini kabul edersek, Proust’un yaptığı iş tek kelimeyle dâhiyanedir. Çünkü o, insanı bir varlıktan ziyade, geçmişin, şimdinin ve geleceğin iç içe geçtiği sürekli … Devamını oku

Monolog Perde Arkası: Haziran İçerikleri ve Yazılmayan Paragraflar

yazar
Yazı yazarken işin mutfağını betimleyen masa dağınıklığı

Dijital Dünyada Geçirdiğim 3 Yılın Sonunda Mutfağın Görünümü Merhaba, Dijital dünyadaki yolculuğumda 3 yılı geride bıraktım. Bir yola çıktığınızda aldığınız mesafeyi ölçmek için 3 yıl iyi bir zaman. Hafızanız bağlamdan kopmadan, her şey sıcakken, yaptıklarınızın muhasebesini çok rahat yapabiliyorsunuz. İlk yazımı paylaştığım günü hatırlıyorum. Yapay zekânın hayatımıza yeni girdiği zamanlardı. 30 yıllık çalışma hayatından sonra … Devamını oku

Neden Kadın Sesi?

yazar
Kadın sesi, işitme sistemimizde en az çabayla duyacağımız aralığa denk gelir.

Sesin Cinsiyeti, Kimliği ve Anlamı Son yıllarda teknolojide kadın sesi neden daha çok kullanılıyor? Yapay zekâ asistanlarında, navigasyon cihazlarında yönlendirici seslerin neredeyse tamamı kadınlara ait. Bunu sadece teknolojiyle de sınırlamak yanlış olur. Belgesellerde, hikaye anlatıcılığında, eğitimde hatta finans sektöründe kadın sesini daha çok duymaya başladık. Bunu sadece bir pazarlama taktiği olarak göremeyiz. O halde neden … Devamını oku

İçeriklerde Yapay Zeka Şüphesi, Görünmez Sansür ve Kozmik İşbirliği

yazar
İnsan ve yapay zekâ birlikte içerik üretiyorlar çünkü çağımız onları kozmik bir işbirliğine zorluyor.

Fikrini Değil, İnsanlığını Kanıtlamak Son zamanlarda içerik üreticilerinin canını çok sıkan bir şüphe var. Ne yazarsanız yazın, ne anlatırsanız anlatın, ‘Bunu kesin yapay zekâya yazdırdın.’ diye yaftalanmak… İçerik dünyası buna ‘Sahicilik Krizi’ veya kısaca ‘Yapay Zekâ Şüphesi’ diyor. İçerik üreticileri olarak bugün adeta görünmez bir sansürün gölgesinde üretim yapıyoruz. Bugün Türkiye’de televizyonlarda bazı kelimeleri kullanmanın … Devamını oku

Malzeme Bilimi: Her Hayal Bir Maddedir

yazar
Malzeme biliminin babası sanayi tanrısı, topal ve çirkin Hephaistos. Medeniyetin kurucusu

Atomların Dansı, Kusurların Zarafeti Teknolojinin hızlı gelişmesi malzeme biliminin de hızla gelişmesine neden oluyor. Kuantum dünyadaki gelişmelerle artık maddenin daha derinlerine inebiliyoruz. Atomların sıralanışını değiştirdikçe yeni malzemeler elde ediyoruz. Bu bize şunu söylüyor: Hiçbir şey göründüğü gibi değildir. Üzerine yazdığımız kağıt, su içtiğimiz cam bardak bir zamanlar ağaç ve kumdu. Yemek yediğimiz çatal ve kaşık, … Devamını oku

Simya: Maddeyi Ruhun Ateşinde Eritmek

yazar
Altına ulaşmaya çalışan simyacı, aslında insanın özüne ulaşmaya çalışır.

Kömür Yakıcılığından Kâmil İnsana Çağlar boyunca insanlık, altının büyüsünün peşinden koştu. Yeryüzünde ondan daha nadir, hatta daha değerli madenler olsa da, hiçbiri altın kadar çekici olmadı. 18. yüzyılda modern kimya, bu hayalin laboratuvarda gerçekleşemeyeceğini söyledi. Ama tarihin derinliklerinde, gerçeğin çok daha farklı bir boyutu olduğunu anlatan hikayeler saklı. Çoğumuz simyayı ya bir büyücülük ya da … Devamını oku

Uykunun Evrimi: Karanlıktan Yapay Aydınlığa

yazar
Uykunun evrimi, ağaç dallarında uyuyan atalarımızdan yapay ışıkların dünyasında uyumaya çalışan insana uzanıyor

Karanlığın Çağrısı ve Varlığın Yenilenmesi Her gece yaptığımız en sıradan eylem, insanlık tarihinin en karmaşık dönüşümlerinden birini saklıyor. Teslim olduğumuz bu karanlık, aslında en üretken saatlerimize karşılık gelir. Neden Uyuruz? Uyku, canlılığın en savunmasız ama en üretken halidir. İnsan, ömrünün üçte birini “hiçbir şey yapmayarak” geçirmek üzere programlanmıştır. Bu bir hata değil, bir sistem güncellemesidir. … Devamını oku

Erkek Giyimi: 10.000 Yıl Süren Feragatin Sessiz Dili

yazar
Neolitik dönmeden modern zzamanlara erkek giyiminin gizli bir dili var.

Giyim: Üzerimizden Çıkarmadığımız Kimliğimiz Bir takım elbisenin anlattığını, bir incir yaprağı ve bir ayı postu da en az onun kadar iyi anlatır. İnsanın kendini örtmeye başladığı ilk andan itibaren giyim, aslında türümüzün hikayesini özetler. Giyim, tarihin en kompakt halidir. Bir kültürün özetini, bir çağın teknolojisini ve dönemin ahlak anlayışını her gün üzerimizde taşırız. Dönemin ruhu, … Devamını oku

Boğa Güreşleri: Kaosun Kontrolsüz Güçle Dansı

yazar
Boğa güreşlerinde gücü temsil eden boğayı, kaosu temsil eden matador dizginler

Ritüeller: Hafızamızdaki Arşiv Etiketleri Boğa güreşleri doğanın işleyişinin bir temsili gibidir. Ve çoğu insan bu ritüelin maskülen bir ağırlığı olduğunu söyler. Ama gerçekten öyle mi? Matadorun zarif pelerin hamleleri, doğadaki dişil gücün katı erilliği cezbeden titreşimleri değil midir? Sürekli yeni düzenler yaratan bir kaosun içindeyiz. Dünyayı yıkıp yeniden kurmadığımız bir an yok. Her eski düzeni hikâyeleştiriyor, bir ritüelle … Devamını oku

Paralimpik Oyunlar: Biyolojik Sınırların Sonu mu?

yazar
Paralimpik oyunlarda kullanılan teknolojiler doğada kullanabileceğimiz daha büyüklerinin parçaları

Kaos: Doğanın Teknolojisi Paralimpik oyunlar, biyolojimize dair bildiğimiz sınırların bir efsaneden ibaret olduğunu anlatıyor. Zihnimizin sınırlarının ötesinde bambaşka bir dünya olduğunu ve oraya uzanabileceğimizi fark ediyoruz. Paralimpikteki gelişmeler, doğada henüz açığa çıkaramadığımız muazzam bir potansiyelin üzerinde oturduğumuza işaret ediyor. Bir uzvumuzu kaybettiğimizde bütünlüğümüz bozulur. Oysa kullanamadığımız bu potansiyel bizi zaten eksik bırakıyor. O potansiyele tek … Devamını oku

Yalnızlık Ekonomisi: Kapitalizmin Keşfettiği Yeni Maden

yazar
Yalnız insan teknolojiyle kendine yeni bir dünya kurabiliyor. Kapitalizm için yalnızlığı dijital bir madene dönüşüyür.

Yalnızlık: İnsanı Çevreleyen Koza Teknoloji geliştikçe insan daha mı çok yalnızlaşıyor yoksa insan her zaman yalnız mıdır? Tarihçi Jill Lepore’un düşüncelerinde yol aldığımızda karşımıza şöyle bir manzara çıkar: Yeni bir teknoloji insanı önce yalnızlaştırır. Ardından bu yalnızlığın içinden yepyeni bir sosyal ve ekonomik mimari doğar. Bu, bir “koza” evresidir. İnsan her yeni teknolojiyle birlikte yeni … Devamını oku

Chicxulub: İçimizdeki Hikaye Anlatıcısının Fısıldadığı Yaratılış Hikayesi

yazar
Titanlar ve Tanrıların savaşında fırlatılan göktaşı dünyaya çarpmış olmalı

İnsan, Bilim ve Hikâye Anlatıcılığı İnsan her zaman yaratılışını merak etmiştir. Bilimin sınırına dayandığında, yolculuğuna hikayelerle devam eder. Kavrayamadığı dünyaya hikayelerden bir köprü kurar, yeni anlamlar yaratır. Neredeyse tüm inançlarda insan için bir yaşam alanı açma mücadelesine rastlarız. Kimi inançta insan cennetten kovulur, kimi inançta tanrılar devlerle savaşır. Bilimin mayasında hayaller var. Onlar, ruhumuzu besleyen, … Devamını oku

Demis Hassabis’in Düşünme Oyunu | İnsanlığın AGI’ya Yolculuğu

yazar
Bir Düşünme Oyunu (Thinking Game) birleşmiş zihinler cumhuriyeti mümkün mü?

Oyun Hamlesi: Hayat Bir Simülasyon mu? Hayat, onu oyun olarak görebilenler için ilginçtir. Yaptığımız en basit günlük işler, diğer insanları ve sonucunda kurumları bir eyleme sürükler. Sabah uyandığımızda içeceğimiz çay ya da kahve önemsiz gibi görünebilir. Oysa yaptığımız “tercih”, küresel bir lojistik ağını harekete geçirir. Bir Brezilyalı çiftçinin hangi kahve çekirdeğini ekeceğini belirler. Ve nihayetinde iklimin … Devamını oku

Titanik: Kibrin Anıtı, Doğanın Tokadı ve Unutulmaz Hikayeler

yazar
Titanik, batmaz denilen gemi, batmış olabilir ama kesinlikle unutulmaz

Titanik’i Anlatmanın Basit Bir Yolu Var mı? 14-15 Nisan 1912’de, 114 yıl önce dünya, tarihin en sarsıcı deniz facialarından birine şahit oldu. RMS Titanik, ilk yolculuğunda Newfoundland’in yaklaşık 600 kilometre açığında bir buzdağına çarparak battı. Bu trajedide 1500’den fazla insan öldü. Titanik faciası aradan geçen bir asra rağmen unutulmadı. Yarattığı travmayı sadece kayıpların sayısıyla açıklayamayız. … Devamını oku