Sivil Haklar: Yeni Dünya Hareketi | Hepimizin İçinde Bir Afrika Var (Bölüm 5)

yazar
Siyahi insanların eşitlik ve adalet arayışı, Edmund Pettus Köprüsü yürüyüşü

Tarih: Geçmişin Kaydı ve Nereye Gittiğimizin Pusulası Tarihi, sadece yakın geçmişle ya da ömrümüzle sınırlamayalım. Bizi geleceğe taşıyan tarih, bizden önce yaşayan her insanın kısa ömrüyle eklemeler yaptığı ve sonraki nesillere taşıdığı bir kolektif bilinç akışıdır. Bu sebeple olayları iyi anlamak, onu geniş zamanlı değerlendirmekle mümkündür. Başlangıç noktasını ne kadar geriye çekebilirsek, perspektifimiz genişler, olayları … Devamını oku

Sonsuz Küçük Kusursuz Büyük: Doğanın Gizli Dili

yazar
Evren, gözbebeğimizdeki sarmalda yansır

Büyük Tasarımın Gizli Sarmalı Hayatın günlük akışına bir adım geriden bakabildiğim anlarda, doğanın ritmini hissedebiliyorum. Evrene kuşbakışı bakabildiğimizde, kaostan düzene, o düzenden süzülerek yeni bir kaosa doğru kıvrılan kesintisiz bir akışın içindeyiz. Sanki, ‘küçükten büyüğe ve yeniden küçüğe’ evrilen bir tasarımın içinde yaşıyoruz. Evrenin temel bir prensibi var. Her büyük şey, kendinden küçük bir şeyden doğar ve o … Devamını oku

Kadınlar Güçlendikçe Dünya ‘Erkekleşmiyor’, İnsanlaşıyor

yazar
Kadınlar güçlendikçe insalık da yükseliyor

Yaşamın Bir Cinsiyeti Var mı? İnsanın bunalım yaşamadığı bir çağ herhalde hiç olmamıştır. Özü değişim olan doğada, alışkanlıklarımızdan vazgeçmek daima rahatsız edicidir. Ancak yaşamak da tam olarak bu değil midir? Onunla bağımız arttıkça karmaşası da artar ve ‘uyum sağlama’ dediğimiz süreç hiç bitmez. Yaşadığımız dünyaya şöyle yukarıdan kuşbakışı bakmaya çalışalım. Bugünkü manzaranın bize anlattığını, çok … Devamını oku

Köleliğin Kültürel Direnişi | Hepimizin İçinde Bir Afrika Var (Bölüm 4)

yazar
Köle gemisinde tan ağarırken zincirler arasından yaşamın filizlenmesi

Neden Holokost’u Hatırlıyor da Köleliği Unutuyoruz? Dünyada toplu ölüm ya da soykırım dendiğinde aklımıza neden hemen Holokost gelir de kölelik gelmez? Bizi bu körlüğe sürükleyen nedir? Bu soru rahatsız edici olabilir, ancak karmaşık gerçekleri anlamamız ve unutmamamız için kaçınılmazdır. Niyetim, Yahudilerin yaşadığı büyük acıyı kölelikle karşılaştırmak kesinlikle değil. Benim sitemim insanlığın hafızasınadır: Neden biri mutlak … Devamını oku

YZ ile Yeniden Doğuş: İnsan Odaklı Felsefeden Kozmik Felsefeye

yazar
Yapay zeka ile bir felsefe çağına giriyoruz

Bugünkü Felsefe Büyüyen Dünyamıza Neden Küçük Geliyor? Felsefe insanla başlar. Çevremizi, onun dünyayla bağını ve daha ötesini düşünmeden edemeyiz. Yaratıcı güç, bu merak duygusunu içimize yerleştirip bizi dünyaya gönderir. Hep bir ötesine ulaşma çabası, insanı diğer canlılardan ayıran temel özelliğin sonucudur: Süreklilik. İlk insansılardan bugünkü modern insana kadar uzanan hafızamız hiç kopmamıştır. Bizi diğer canlılardan … Devamını oku

Bir Düşünce Deneyi: YZ Nobel’i Bir Arşiv Etiketine mi Dönüştürüyor?

yazar
Nobel Ödülü yapay zeka arşiv etiketi

Bilim Hızlandıkça, Nobel Neden Yavaşlıyor? Bilginin bu kadar hızlı çoğaldığı bir zamanda Nobel ödüllerini alanların daha genç olmasını beklersiniz değil mi? Yapay zeka ile birlikte zihnimizin sınırlarının genişlediği bu dönemde ben de bunun böyle olacağını düşünmüştüm. Oysa yanılmışım; durum bunun tam tersiymiş. Araştırmalar gösteriyor ki, özellikle fizik, kimya ve tıp gibi temel bilimlerde, Nobel alan … Devamını oku

İnsan Neden Kendi Frankenstein’ını Yaratır?- Demis Hassabis’in Anlamlı Nöbeti

yazar
Modern Farnkenstein

Demis Hassabis’in Tweeti: Prometheus’tan AGI’ya Yolculuğumuzun Kısa Özeti Frankenstein filmini izlerken, Demis Hassabis’in, Google’ın Gemini 3 modelini dünyaya duyuracağı günün arefesinde, gece saat 03:00’te attığı tweetini hatırladım. Hassabis’in de Dr. Victor Frankenstein’ın yaptığı gibi, insanın dünyaya getirdiği bir varlığın bekçiliğini yaptığını düşündüm. Tıpkı filmdeki gibi, zincirlenmiş bir şekilde, kendine ve dünyaya zarar vermemesi için onu … Devamını oku

Sinema Replikleri: Filmlerin Hayatımıza Dokunan Sözleri

yazar
Sinema replikleri hayatı basitleştirir

Bir Cümle Hayatımızı Nasıl Değiştirir? Bir filmi harika yapan nedir? Bir karakter, müzik, çarpıcı bir sinematografi veya bir aktörün oyunculuğunu döktürdüğü bir performans.. Bunların dışında hikayenin kendisiyle bir bağ kurmamız.. Belki de bir filmi mükemmel yapan bunların hepsidir. İşin aslı, hepimizin farklı cevap vereceği bir sorudur bu. Tutkularımızı neyin ateşlediğini kimse bilemez. Farklı açı ve … Devamını oku

Hepimizin İçinde Bir Afrika Var (Bölüm 3): Afrika’nın Gizli Maneviyatı

yazar
Afrika'nın zengin maneviyatı

Düşüncenin Kökeni: Ruhun Mirası ve Görünmez Dinler Afrika’nın içine kapanmış olması, onun bir felsefesi olmadığı anlamına gelmez. Afrika, yaşamla iç içe geçmiş bir sözlü geleneğe sahiptir. Bu durum, felsefeyi yazılı metinlere ve soyut sistemlere dayandıran Batı düşüncesinin, Afrika’yı “felsefeden yoksun” görmesine neden olur. Oysa dil, dünyaya Afrika’dan yayıldıysa, ilk düşünce kalıpları ve evren anlayışı da … Devamını oku

İnsan Neden Yazar?- İçimizdeki Sonsuzluğu Aramak

yazar
Bir çocuk yazdıkça zihninin derinleriyle bağ kuruyor.

Yazarak Derinleşen Hayat Bendeki yazma arzusunun başlangıcı, ilkokul yıllarıma uzanır. Öğretmenimiz, bize günlük ve haftalık planlar yapmamızı ısrarla tavsiye eder, okuduklarımızın özetini çıkarmamızı isterdi. O yıllarda öğretmenin sözünün ağırlığı, bugünkünden çok daha fazlaydı. Bunu sadece öğretmen-öğrenci ilişkisinde hissetmezdik; ebeveynler de onların tavsiyelerini kutsal sözlermiş gibi dinlerlerdi. Çoğu arkadaşım gibi ben de bu ‘kutsal tavsiye’ye uyarak, … Devamını oku

House of Dynamites- Bir Cephanelik Üzerine Yuva Kurabilir miyiz?

yazar
Nükleer füzeye yuva yapan kuş

Belirlenemeyen Cisim İnsanlık İçin Tüm Paradigmayı Nasıl Değiştirir? Kathryn Bigelow’un House of Dynamites filmi, bana Soğuk Savaş’ın teknolojiyle zenginleştirilmiş bir hâli gibi geldi. Üstelik, bugünkü düzenin, sahte kabadayılık üzerine kurulu o dönemin paradigmasından daha tehlikeli olduğunu gördüm. Film, türleri yok edecek bir nükleer savaşta, anahtarları çevirme yetkisinin hâlâ küçük bir odaya sıkıştığını gösteriyor. Benim için … Devamını oku

Google AlphaGenome: Tanrı’nın Zihninde Bir Düşünce Deneyi

yazar
İnsan DNA'sı

Bilim, Manevi Bir Keşif Aracı Olabilir mi? Google, son 10 yılda gerçekleştirdiği ufuk açıcı çalışmalarla bilime çok önemli katkılar sunuyor. İklimden eğitime, ekonomiden sağlığa ve biyobilime kadar gerçekten çarpıcı sonuçlar alıyor. Örneğin, Google Quantum AI baş bilim insanı Michel Devoret, kuantum tünelleme gibi bir fenomeni makro dünyaya taşıyarak 2025 Nobel Fizik Ödülünü kazandı. Bir teknoloji … Devamını oku

Hepimizin İçinde Bir Afrika Var (Bölüm 2)- Tüm Diller Afrikalı mı?

yazar
Afrika kıtası, dilin doğuşu

Önce Söz Vardı! Ve İlk Sözü Afrika Söyledi Afrika ile ilgili ilk yazımızda, ilk insanların bu kıtada evrildiğini ve insanlığın dünyaya buradan yayıldığını konuşmuştuk. Ancak bu fiziki göç sessiz olmamıştır. Atalarımız, bugün konuştuğumuz dillerin tohumunu da yanlarında taşıdılar. Bu anlamda Afrika’dan çıkışımız, bir beden göçünün ötesindedir. Atalarımızın bu cesur çıkışı, bize en büyük armağanı, dili … Devamını oku

Özgür İrade mi Seçme Özgürlüğü mü?

yazar
İhtimaller dünyasında insan

Özgür İrade: İnsan Var Oldukça Sürecek Tartışma Bu yazıyı Mark Twain’in ‘İnsan Nedir?’ hikayesinden esinlenerek yazdım. Özgür irade felsefenin, nörobilimin ve hatta dinin yüzyıllardır tartıştığı en derin ve zor sorulardan biri. Her şeyin nedensel bir bağlantı zincirinde ilerlediğini söyleyenler, belirlenmemiş hiçbir şeyin olmadığını savunurlar. Evrendeki her şeyin, insan eylemleri de dahil olmak üzere, önceki olayların … Devamını oku

Gen Z Bilgi Çağında Emanetini İstiyor

yazar
Gen Z, isyan bayrağı

Z Kuşağı ve Yeni İktidarın Kodları Dünya’da son zamanlarda gerçekten çok garip olaylar oluyor. 20’li yaşlardaki insanların yönetimleri değiştiren tepkilerini izliyoruz. Çoğumuza bu, tarihte daha önce gerçekleşmiş olayların bir benzeri gibi gelebilir. Tarihte karşılaştığımız kitlesel hareketlerle aralarında paralellikler kurabiliriz. Nepal’den Fas’a yayılan bu kitlesel hareketleri, ilk bakışta sadece pastadan daha büyük pay isteyen bir neslin … Devamını oku