Bir Düşünce Deneyi: YZ Nobel’i Bir Arşiv Etiketine mi Dönüştürüyor?

yazar
Nobel Ödülü yapay zeka arşiv etiketi

Bilim Hızlandıkça, Nobel Neden Yavaşlıyor? Bilginin bu kadar hızlı çoğaldığı bir zamanda Nobel ödüllerini alanların daha genç olmasını beklersiniz değil mi? Yapay zeka ile birlikte zihnimizin sınırlarının genişlediği bu dönemde ben de bunun böyle olacağını düşünmüştüm. Oysa yanılmışım; durum bunun tam tersiymiş. Araştırmalar gösteriyor ki, özellikle fizik, kimya ve tıp gibi temel bilimlerde, Nobel alan … Devamını oku

İnsan Neden Kendi Frankenstein’ını Yaratır?- Demis Hassabis’in Anlamlı Nöbeti

yazar
Modern Farnkenstein

Demis Hassabis’in Tweeti: Prometheus’tan AGI’ya Yolculuğumuzun Kısa Özeti Frankenstein filmini izlerken, Demis Hassabis’in, Google’ın Gemini 3 modelini dünyaya duyuracağı günün arefesinde, gece saat 03:00’te attığı tweetini hatırladım. Hassabis’in de Dr. Victor Frankenstein’ın yaptığı gibi, insanın dünyaya getirdiği bir varlığın bekçiliğini yaptığını düşündüm. Tıpkı filmdeki gibi, zincirlenmiş bir şekilde, kendine ve dünyaya zarar vermemesi için onu … Devamını oku

Sinema Replikleri: Filmlerin Hayatımıza Dokunan Sözleri

yazar
Sinema replikleri hayatı basitleştirir

Bir Cümle Hayatımızı Nasıl Değiştirir? Bir filmi harika yapan nedir? Bir karakter, müzik, çarpıcı bir sinematografi veya bir aktörün oyunculuğunu döktürdüğü bir performans.. Bunların dışında hikayenin kendisiyle bir bağ kurmamız.. Belki de bir filmi mükemmel yapan bunların hepsidir. İşin aslı, hepimizin farklı cevap vereceği bir sorudur bu. Tutkularımızı neyin ateşlediğini kimse bilemez. Farklı açı ve … Devamını oku

Hepimizin İçinde Bir Afrika Var (Bölüm 3): Afrika’nın Gizli Maneviyatı

yazar
Afrika'nın zengin maneviyatı

Düşüncenin Kökeni: Ruhun Mirası ve Görünmez Dinler Afrika’nın içine kapanmış olması, onun bir felsefesi olmadığı anlamına gelmez. Afrika, yaşamla iç içe geçmiş bir sözlü geleneğe sahiptir. Bu durum, felsefeyi yazılı metinlere ve soyut sistemlere dayandıran Batı düşüncesinin, Afrika’yı “felsefeden yoksun” görmesine neden olur. Oysa dil, dünyaya Afrika’dan yayıldıysa, ilk düşünce kalıpları ve evren anlayışı da … Devamını oku

İnsan Neden Yazar?- İçimizdeki Sonsuzluğu Aramak

yazar
Bir çocuk yazdıkça zihninin derinleriyle bağ kuruyor.

Yazarak Derinleşen Hayat Bendeki yazma arzusunun başlangıcı, ilkokul yıllarıma uzanır. Öğretmenimiz, bize günlük ve haftalık planlar yapmamızı ısrarla tavsiye eder, okuduklarımızın özetini çıkarmamızı isterdi. O yıllarda öğretmenin sözünün ağırlığı, bugünkünden çok daha fazlaydı. Bunu sadece öğretmen-öğrenci ilişkisinde hissetmezdik; ebeveynler de onların tavsiyelerini kutsal sözlermiş gibi dinlerlerdi. Çoğu arkadaşım gibi ben de bu ‘kutsal tavsiye’ye uyarak, … Devamını oku

House of Dynamites- Bir Cephanelik Üzerine Yuva Kurabilir miyiz?

yazar
Nükleer füzeye yuva yapan kuş

Belirlenemeyen Cisim İnsanlık İçin Tüm Paradigmayı Nasıl Değiştirir? Kathryn Bigelow’un House of Dynamites filmi, bana Soğuk Savaş’ın teknolojiyle zenginleştirilmiş bir hâli gibi geldi. Üstelik, bugünkü düzenin, sahte kabadayılık üzerine kurulu o dönemin paradigmasından daha tehlikeli olduğunu gördüm. Film, türleri yok edecek bir nükleer savaşta, anahtarları çevirme yetkisinin hâlâ küçük bir odaya sıkıştığını gösteriyor. Benim için … Devamını oku

Google AlphaGenome: Tanrı’nın Zihninde Bir Düşünce Deneyi

yazar
İnsan DNA'sı

Bilim, Manevi Bir Keşif Aracı Olabilir mi? Google, son 10 yılda gerçekleştirdiği ufuk açıcı çalışmalarla bilime çok önemli katkılar sunuyor. İklimden eğitime, ekonomiden sağlığa ve biyobilime kadar gerçekten çarpıcı sonuçlar alıyor. Örneğin, Google Quantum AI baş bilim insanı Michel Devoret, kuantum tünelleme gibi bir fenomeni makro dünyaya taşıyarak 2025 Nobel Fizik Ödülünü kazandı. Bir teknoloji … Devamını oku

Hepimizin İçinde Bir Afrika Var (Bölüm 2)- Tüm Diller Afrikalı mı?

yazar
Afrika kıtası, dilin doğuşu

Önce Söz Vardı! Ve İlk Sözü Afrika Söyledi Afrika ile ilgili ilk yazımızda, ilk insanların bu kıtada evrildiğini ve insanlığın dünyaya buradan yayıldığını konuşmuştuk. Ancak bu fiziki göç sessiz olmamıştır. Atalarımız, bugün konuştuğumuz dillerin tohumunu da yanlarında taşıdılar. Bu anlamda Afrika’dan çıkışımız, bir beden göçünün ötesindedir. Atalarımızın bu cesur çıkışı, bize en büyük armağanı, dili … Devamını oku

Özgür İrade mi Seçme Özgürlüğü mü?

yazar
İhtimaller dünyasında insan

Özgür İrade: İnsan Var Oldukça Sürecek Tartışma Bu yazıyı Mark Twain’in ‘İnsan Nedir?’ hikayesinden esinlenerek yazdım. Özgür irade felsefenin, nörobilimin ve hatta dinin yüzyıllardır tartıştığı en derin ve zor sorulardan biri. Her şeyin nedensel bir bağlantı zincirinde ilerlediğini söyleyenler, belirlenmemiş hiçbir şeyin olmadığını savunurlar. Evrendeki her şeyin, insan eylemleri de dahil olmak üzere, önceki olayların … Devamını oku

Gen Z Bilgi Çağında Emanetini İstiyor

yazar
Gen Z, isyan bayrağı

Z Kuşağı ve Yeni İktidarın Kodları Dünya’da son zamanlarda gerçekten çok garip olaylar oluyor. 20’li yaşlardaki insanların yönetimleri değiştiren tepkilerini izliyoruz. Çoğumuza bu, tarihte daha önce gerçekleşmiş olayların bir benzeri gibi gelebilir. Tarihte karşılaştığımız kitlesel hareketlerle aralarında paralellikler kurabiliriz. Nepal’den Fas’a yayılan bu kitlesel hareketleri, ilk bakışta sadece pastadan daha büyük pay isteyen bir neslin … Devamını oku

Film Yıldızları Tutkulu Aşkları Nasıl Meşrulaştırır?

yazar
Sinema dünyası tutkulu aşkları meşrulaştırır.

Mükemmel Aşkları Neden Filmlerde Ararız? Hayatta hepimiz kusursuz aşkı ararız. Aradığımız aşkı bulduğumuza inansak da içimizde eksik kalan bir şeylerin varlığını hissederiz. Aşkın geçici olması, mükemmel aşkın varlığını imkansız kılar. Schopenhauer’in dediği gibi aşk bir yanılsama olunca, illüzyonlardan beslenen sinemanın da vazgeçemeyeceği aracı haline gelir. Perdedeki aşklar, bizi kendi gerçekliğimizden koparır ve belki de ömür … Devamını oku

Matematik Sadece İnsana mı Ait?

yazar
Yapay zeka insana matematik öğretiyor

Yapay Zeka, Kendi Teoremini İspatlarsa İnsanın Yeri Ne Olur? Dünyamız, uçsuz bucaksız evrende bir noktadan daha küçük. Bu bilgi, düşüncelerimizi en büyükten küçüğe doğru ölçeklendirmemize neden oluyor. Zihnimiz, tümdengelim metoduyla evreni modelliyor. Önce bütünü hayal ediyor, sonra da küçük adımlarla ona ulaşacak bir köprü kurmaya çalışıyoruz. Bu kaosu anlama yolculuğumuzda bizim için en iyi pusula … Devamını oku

Hepimizin İçinde Bir Afrika Var

yazar
İnsanlığın Afrika'dan çıkış hikayesi

Afrika’dan Çıkış Bir Irkın Değil, İnsanlığın Yolculuğuydu Afrika’nın Dünya medeniyetine hiçbir katkısı olmadığı görüşü, artık tarihin tozlu raflarında kalan politik bir önyargıdan ibaret. İnsanlığın kaderini etkileyen olayların çıkış noktasının Afrika olduğunu nesnel tarih ve bilim de destekliyor. Bir zamanlar, Afrika’nın Dünya tarihinde bir yeri olmadığını savunan Hegel’in tam tersine, bu kadim toprakların insanlık tarihindeki önemi … Devamını oku

İklim Krizi Kusursuz Kıyametin Habercisi mi?

yazar
Doğadaki zincir kopuyor. İklim krizi, doğanın gizli gücünü ortaya çıkarıyor.

İklim Krizinin Tetikleyebileceği Bilimsel Felaket Senaryoları Dünyamız, her geçen gün yeni bir fırtına, sel veya orman yangınıyla sarsılıyor. Listeye yanardağ patlamaları, tsunamiler ve depremler gibi daha yıkıcı doğa olaylarını da eklemek mümkün. İklim krizi denince, bu felaketlerin dışında farklı senaryoları pek aklımıza getirmiyoruz. Oysa krizi önlemek adına yaptığımız her müdahalenin, bizi bilmediğimiz bir felaketin eşiğine … Devamını oku

Neden Bir Çöp Krallığında Yaşıyoruz?

yazar
Çöp krallığında yaşıyoruz

Dünyanın çehresini, geri dönüşü olmayacak şekilde, olumsuz anlamda hızla değiştiriyoruz. İklim krizinin bir zamanlar verilerle anlattığı hikâyeyi, susuzluk ve kuraklığı her geçen gün daha derinden hissederek artık çok daha iyi anlıyoruz. İklim krizini yönetmekte başarısız olduğumuz kesin. Bu, artık geleceğe dair soyut bir korku olmaktan çıktı. Bunu günlük hayatımızın somut bir parçası haline gelen aşırı hava olayları … Devamını oku